Bạn có mất trí nhớ sau COVID không?
Minh Anh – cô gái vô cùng tài năng với khả năng vẽ cực đẹp. OK vẽ đẹp thì nhiều người vẽ đẹp lắm, nhưng với MA thì đặc biệt là trình bày ý tưởng cho bạn bạn vẽ ra chuẩn đét luôn, thậm chí còn đẹp hơn cả yêu cầu, mà vẽ tay chứ không chơi hệ A.I như bây giờ nhé. Nhưng…
Mỗi lần cộng tác với MA để vẽ ý tưởng thì thế giới thường đã trải qua 3 trận Đại hồng thủy, mẹ Âu Cơ ba Lạc Long Quân đã tái hồi được muôn kiếp với hàng chục tỉ người con cùng 5 nền văn minh mới rồi mà MA vẫn chưa gửi cho sản phẩm. Và gần đây mỗi lần đòi nợ MA, MA lại bảo “ơ em quên mất, từ hồi em bị Covid tới giờ em suốt ngày quên chị ạ”. Và rồi vì tại Covid, MA lại quên mất thêm 2 kỷ nguyên Băng hà nữa!
Nhân tiện MA hay đổ tại COVID, và cả chị hàng xóm đang gội đầu cho mình thì có điện thoại rồi ngồi buôn điện thoại quên luôn cả đầu mình đang ướt rét run vl, hay như hôm nọ cậu xe ôm đi đổ xăng xong quên luôn đón mình đi tiếp, họ đều nói lỗi tại COVID, chia sẻ với các bạn một kiến thức y học thú vị này.
“Long COVID” hay theo như tiếng Việt mình được biết gọi là “hội chứng hậu COVID kéo dài” là một tình trạng mãn tính xảy ra với những người đã từng nhiễm COVID cấp tính. Hiện tại, số lượng người vẫn bị chịu ảnh hưởng bởi hậu quả này trên thế giới ước tính rơi vào khoảng 400 triệu người.
Rất nhiều người sau hậu COVID hay gặp phải trường hợp là mất trí nhớ tạm thời hoặc tự nhiên đầu cứ đông đặc lại, không hiểu được đây là ai và tôi là đâu, hay đủ minh mẫn để đưa ra một quyết định gì, hay quên tiệt là mình đang phải làm cái gì… Các nhà khoa học đặt cho hiện tượng này là “brain fog” (sương mù não?). Tức là tự nhiên như có một màn sương nó phủ não thấy mọi thứ cứ tối òm đông quạch lại, không thể nhớ hay quyết định được gì trong tạm thời. Nhiều người thì thấy rõ rệt triệu chứng này, nhiều người thì nghi ngờ không biết phải mình bị tự kỷ ám thị hay không, nhiều người thuyết âm mưu thì cho rằng tại vaccines vv…vv… nhưng đây là một triệu chứng hoàn toàn có thật.
Trong một bài nghiên cứu bởi giáo sư Yu Fujimoto từ Đại học Yokohama có tiêu đề “Systemic increase of AMPA receptors associated with cognitive impairment of long COVID,”, được xuất bản trên Brain Communications ngày mùng 1 tháng 10/2025 (tức là mới tháng trước). Bằng cách sử dụng 1 công nghệ PET scan có tên là [¹¹C]K-2 PET, scan não trên 30 bệnh nhân hậu COVID kéo dài và 80 người khỏe mạnh bình thường, thì ở những bệnh nhân COVID, mật độ thụ thể AMPA (AMPA receptors hay viết tắt là AMPARs) cao hơn rất nhiều so với mật độ AMPARs trong não của một người bình thường khỏe mạnh.
AMPA là viết tắt của “alpha-amino-3-hydroxy-5-methyl-4-isoxazolepropionic acid receptor” – là một loại thụ thể quan trọng của chất dẫn truyền thần kinh glutamate trong não, đóng vai trò thiết yếu trong quá trình truyền thông tin thần kinh nhanh, phục vụ cho việc học tập và ghi nhớ (ChatGPT). Việc tăng sinh AMPA receptors bất thường trong não đóng vai trò then chốt trong việc gây ra hiện tượng sương mù não ở bệnh nhân long COVID, khiến họ bị suy giảm nhận thức và vật lộn với chức năng trí nhớ.
Phát hiện này vô cùng quan trọng trong việc tìm hướng điều trị cho triệu chứng sương mù não cả các bệnh nhân hậu COVID này. Nghĩa là từ giờ có thể specifically target vào việc điều chỉnh AMPARs hoặc liệu pháp ức chế viêm thần kinh.
Tuy nhiên, lý thuyết là vậy chứ hành trình để ra được liệu pháp cũng chưa chắc nhanh được, vì việc can thiệp vào hệ thống dẫn truyền thần kinh như glutamate là rất phức tạp và dễ gây tác dụng phụ.
Quay trở lại với MA và chị hàng xóm, cùng một số người bạn mình quen biết và… ngay chính bản thân mình. Thì hiện tượng brain fog này lại coi bộ nó có từ thủa cha sinh mẹ đẻ á, từ thủa sơ khai của hơn nửa thập niên trước khi COVID chưa có trong bất cứ từ điển nào thì cái đội đãng trí, hay quên nhưng lại rất lắm lý do bọn nó đã nghiên cứu và sáng tác ra được muôn ngàn lý do khác hay hơn nhiều AMPA và cũng không biết AMPARs từ lúc sinh ra đội này có khi đã tăng sinh hơn người bình thường hay không 😀. Đội này còn cần phải được nghiên cứu thêm cả ở bộ phận frontal lobe của bộ não nữa, là bộ phận chịu trách nhiệm cho chức năng lý luận lý sự, chắc chắn là nó hoạt động năng nổ hơn người bình thường nhiều lần 😀. (Tôi quen Minh Anh 12 năm rồi á, chị hàng xóm thì hàng xóm 30 năm rồi, và.. rất nhiều người khác, nguyên nhân và lý do họ đưa ra cho việc hay quên của họ phong phú thú vị hơn nhiều =))).
Tóm lại là Minh Anh ạ, cái sân và vườn nhà chị đã tự DIY xong gần hết mịa nó rồi mà chị vẫn chưa thấy cái bản vẽ mộng mer chị bàn bạc với em đâu, chị tự mò gần xong rồi. Chán ghia. Ước gì tôi tự vẽ đẹp được 😀!!!
Ảnh: Tôi tự A.I khi không thể vẽ được mong muốn cái góc vườn của tôi nhưng nó vẫn chưa là đúng ý tưởng của tôi, vậy học prompt tốt nếu không biết vẽ hở? Nhưng tôi thích yếu tố con người cơ Minh Anh ơi là Minh Anh huhu